Quyền lực của quý tộc nhà Trần lớn đến mức nào?

Quyền lực của quý tộc nhà Trần lớn đến mức nào?

Vòng xoay của lịch sử đã ghi nhận biết bao triều đại hoàng kim và hưng thịnh bậc nhất. Có hưng thịnh thì cũng sẽ có suy tàn, đó là điều không thể tránh khỏi nhưng quan trọng là thời đại đó đã để lại dấu ấn lịch sử gì cho thế hệ mai sau. Và có lẽ đến đây, chúng ta không thể không nhắc đến nhà Trần, triều đại lẫy lừng với ba lần chiến thắng quân xâm lược Mông – Nguyên.
Bên cạnh những chính sách đúng đắn trong việc chỉ huy quân dân chiến đấu, việc nhà Trần duy trì quyền lực trong giới quý tộc cũng góp phần không nhỏ cho những chiến thắng hiển hách ấy. Chế độ quân chủ quý tộc nhà Trần có rất nhiều điểm độc đáo, vượt ngoài khuôn khổ thường thấy của các triều đại khác như thực hiện chế độ hôn nhân đồng tộc để bảo vệ lợi ích vương triều, hay vua và người trong hoàng tộc vô cùng thân thiết, có thể ăn chung, ngủ chung,…
Nhưng các bạn có biết tầng lớp quý tộc nhà Trần còn được sở hữu nhiều quyền lực to lớn hơn nữa. Hãy cùng Vạn Niên Quốc Sử tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây nhé!

quyen luc nha tran

Quyền lực chính trị của quý tộc nhà Trần

Ở thời này, các quý tộc đều có quyền lực, địa vị từ Trung ương đến địa phương và tối cao trên nhiều lĩnh vực: kinh tế, xã hội, quân sự. Bên cạnh đó, họ cũng giữ một vai trò cốt lõi trong chính trị.

Các chức võ quan cao cấp hầu hết thuộc về quý tộc họ Trần, nhất là trong giai đoạn đầu. Các quý tộc nhà Trần có quyền tuyển quân, tổ chức, quản lý lực lượng vũ trang riêng trong điền trang thái ấp của mình. Điển hình là cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên lần thứ hai có Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản tuổi còn trẻ cũng đã có đội quân riêng và lập nên những chiến tích vang dội cho lịch sử dân tộc.

Không những thế, các quý tộc còn được hoàng đế phong tước. Đây được coi là một ân điển và là một niềm vinh dự to lớn, đáng tự hào của các quý tộc. Tước vị khi được phong cũng chia theo cấp bậc: cao nhất là tước Vương, tước Công và cuối cùng là các tước vị khác như Hầu, Bá, Tử, Nam. Tước vị có 2 loại: có phong địa (tức kèm theo ban tặng đất đai) và không phong địa. Cách thức đặt tên tước là lấy tên đất được phong, hoặc mỹ tự đặt trước tên tước. Ví dụ như: Hải Lăng Vương trong đó Hải Lăng là tên đất (tên một quận), Vương là tên tước; Hưng Đạo Vương trong đó “Hưng Đạo” là mỹ tự, Vương là tên tước.

Những điều trên cũng đã cho ta thấy được, quý tộc nhà Trần giữ một vai trò vô cùng quan trọng trong chính trị. Họ cũng có đặc quyền riêng và hưởng rất nhiều bổng lộc, lợi ích. Và có lẽ những điều này cũng sẽ chính là động lực để họ giúp vua trong việc “an dân trị quốc”

Quyền lực quân sự của quý tộc nhà trần

Nhà Trần đã khắc ghi dấu ấn sâu đậm trong lịch sử dân tộc dựa vào ba lần kháng chiến chống quân Mông – Nguyên. Vậy điều gì đã tạo nên chiến tích ấy? Đó không phải là do vai trò lãnh đạo quân sự của các tướng lĩnh trong giới quý tộc hay sao?

Ngoài vai trò tối cao của các vua, đa số quý tộc nhà Trần luôn ở vị trí thống lĩnh quân đội. Như ta đã biết, trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống giặc Mông Cổ, Trần Thủ Độ là người cầm quân; kháng chiến lần thứ hai và thứ ba chống giặc Nguyên, Trần Hưng đạo là thống lĩnh. Bên dưới là các tướng lĩnh quý tộc tài ba như Trần Quang Khải, Trần Khánh Dư, Trần Nhật Duật, Trần Quốc Toản, Trần Bình Trọng, Trần Quốc Nghiễn, Trần Quốc Tảng… Đây đều là những quý tộc nhà Trần đã đóng góp trong việc chiến thắng giặc ngoại xâm.

Tuy trong nội bộ quý tộc không phải không có những mối bất đồng, oán ghét lẫn nhau, nhưng điều quan trọng là họ luôn biết trọng trách của mình, đặt lợi ích của xã tắc và nhân dân lên hàng đầu, tạo ra sự thống nhất nội bộ, hoàn thành trọn vẹn trách nhiệm và nghĩa vụ của mình.

Một tấm gương sáng điển hình là anh hùng kiệt xuất Trần Hưng Đạo. Ông đã làm lành với Trần Quang Khải, bỏ qua lỗi lầm và còn trọng dụng Trần Khánh Dư, tạo nên tiếng vang cho sự nghiệp đánh giặc ngoại xâm của dân tộc. Noi gương ông, các quý tộc, tướng lĩnh đều cố gắng gạt bỏ thù riêng mà một lòng vì dân vì nước, làm cho xã tắc vững bền, nhân dân ấm no hạnh phúc.

Thái Ấp – biểu tượng cao nhất cho quyền lực của quý tộc nhà Trần

Khái niệm:
Thái ấp là một trong những chế độ độc đáo của triều Trần, là đặc quyền dành riêng cho giới quý tộc. Thái ấp được hiểu là đất phong được ban cho các vương hầu, quý tộc, những người thân cận trong hoàng tộc để hưởng bổng lộc mà không cần phải nộp tô thuế cho nhà nước.

Đặc điểm:
Thái ấp là hình thức vừa ban thưởng vừa trao trách nhiệm cho người trong nội tộc. Với phương châm “Tông tử duy thành” (con cháu họ hàng là thành lũy), ban thưởng thái ấp như một cách cử người trong hoàng tộc đến một vùng địa phương để giúp vua cai quản, yên ổn dân cư và trấn áp phản loạn.

Địa bàn thái ấp vừa là nơi làm việc, nơi cư trú lại vừa là cơ sở sản xuất của các vương hầu, quý tộc tôn thất. Trong thái ấp đều xây dựng phủ đệ lộng lẫy, có lầu cao, hào sâu, có hệ thống thành lũy bao quanh. Hoạt động kinh tế trong thái ấp là một vòng tròn khép kín, tự cung tự cấp với các hoạt động nông, lâm, ngư nghiệp và trao đổi hàng hóa với bên ngoài. Ngày thường, hầu như các vương công, quý tộc sẽ sống và trấn giữ tại thái ấp của mình, chỉ vào kinh chầu khi có lễ, xong việc thì lại về.

Hệ thống thái ấp gồm những vùng đất có vị trí trọng yếu và chiến lược được nhà Trần đặc biệt chú trọng để tạo nên thế trận phòng thủ và phát triển đất nước. Đa số các vùng đều nằm ở những ngã ba sông, ven sông – nơi mà không chỉ thuận lợi về mặt thông thương mà còn có ý nghĩa chiến lược về mặt quân sự, quân ta có thể dễ dàng dàn trận và tiến thoái khi xảy ra chiến loạn.

Cụ thể, cầu nối giữa hai trung tâm chính trị lớn của nhà Trần (Thăng Long và Thiên Trường) gồm hai đường nước lớn: đường sông Hồng và đường sông trong nối các sông nhỏ. Trên con đường nước thứ hai này được một số thái ấp trấn giữ như: Dưỡng Hòa của Trần Khánh Dư; Quắc Hương của Trần Thủ Độ; Độc Lập của Trần Quang Khải. Đây là con đường mà hoàng tộc nhà Trần đã rút lui từ Thăng Long về Thiên Trường để thực hiện kế “vườn không nhà trống” trong lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên lần thứ hai (1285).

Vùng biên cương Đông Bắc cũng được bố trí nhiều thái ấp với nhiều danh tướng tài giỏi, nhằm bảo vệ cửa ngõ dẫn vào kinh đô Thăng Long, như: thái ấp Vạn Kiếp của Trần Hưng Đạo; Chí Linh của Trần Quốc Chẩn; thái ấp của Trần Phó Duyệt. Từ đó các thái ấp trở thành những chốt quân sự hoàn hảo bảo vệ đất nước trước giặc ngoại xâm.

Nhận xét:
Có thể nói chế độ thái ấp là một trong những nhân tố tạo nên sức mạnh to lớn cho nhà vua, quý tộc thời Trần trong quá trình xây dựng và gìn giữ đất nước, tạo nên sự đoàn kết trong nội bộ hoàng tộc, góp phần quan trọng trong ba lần chiến thắng giặc Mông – Nguyên ở thế kỷ XIII.

Tuy vậy, mỗi một quá trình phát sinh trong lịch sử đều có khoảng thời gian phát triển và suy tàn, chế độ thái ấp cũng không ngoại lệ. Ban thưởng này dần trở thành một trong những nhân tố hạn chế nguồn tài chính của Nhà nước, bởi vì việc ban thái ấp đồng nghĩa với việc thu hẹp ruộng công, làng xã và làm giảm các thu nhập từ thuế. Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây ra những xung đột vào cuối thời Trần. Khi mà kinh tế Nhà nước suy kiệt, dân chúng gặp mất mùa đói kém, thế nhưng các vương công, quý tộc vẫn vô cùng giàu có. Từ đó tạo nên sự chênh lệch lớn trong các tầng lớp xã hội và đặt nền móng cho sự sụp đổ của vương triều.

Những quý tộc làm rạng danh nhà Trần

Hơn trăm năm triều Trần, những bậc anh tài nối tiếp nhau xuất hiện là minh chứng sống động và rõ nét nhất cho câu “Thời thế tạo anh hùng”. Những năm đầu của triều đại, vua tôi nhà Trần vừa phải khắc phục những hậu quả to lớn từ những khủng hoảng tiền triều, vừa phải ổn định nhân dân, và chuẩn bị đối đầu với ngọn gió xâm lăng từ phương Bắc. Tình thế hết sức ngặt nghèo nhưng cũng từ đó đã bật lên những nhân tài xuất chúng, đặc biệt rất nhiều người trong đó đều xuất thân từ tầng lớp quý tộc.

Đầu tiên phải kể đến Quốc công Tiết chế – Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, vị tướng kiệt xuất nhất của triều Trần. Ông là con của thân vương An Sinh vương Trần Liễu và là cháu của Trần Thái Tông (gọi Trần Thái Tông là chú). Ông có công lớn trong công cuộc lãnh đạo quân dân đánh tan ba lần xâm lược của quân Mông – Nguyên, chấm dứt hoàn toàn ý đồ thôn tính nước ta của chúng. Hưng Đạo vương còn để lại các tác phẩm kinh điển như Hịch tướng sĩ, Binh thư yếu lược đặt nền móng cho nghệ thuật quân sự Việt Nam kể từ thời Trần đến ngày nay.

Chiêu Minh Đại vương Trần Quang Khải cũng là một quý tộc kiệt xuất với nhiều đóng góp to lớn trong quá trình chống giặc ngoại xâm và quản lý đất nước. Ông là con thứ ba của vua Trần Thái Tông, mẹ là Thuận Thiên hoàng hậu. Ông là em cùng mẹ với thái tử Trần Hoảng, tức vua Trần Thánh Tông. Trần Quang Khải làm đến chức Thừa tướng đời Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông và Trần Anh Tông, trông coi mọi việc trong nước. Trong kháng chiến chống Nguyên-Mông, ông được phong chức Thượng tướng Thái sư và giữ vai trò nổi bật trong trận phòng thủ Thanh Hóa, Nghệ An và chỉ huy quân sĩ đánh tan quân Nguyên tại Chương Dương.

Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật là con trai thứ sáu của Trần Thái Tông, là em cùng cha khác mẹ của Trần Thánh Tông và Chiêu Minh Đại vương Trần Quang Khải. Ông là danh tướng nổi tiếng nhà Trần, là người chỉ huy quân đội nhà Trần đánh tan đội quân của Toa Đô ở cửa Hàm Tử năm 1285. Ông còn ghi nhận là nhà ngoại giao lỗi lạc nhờ giỏi ngoại ngữ, biết nhiều thứ tiếng, phong tục tập quán của các nước lân bang.

Tuệ Trung Thượng sĩ Trần Tung là con trưởng của An Sinh vương Trần Liễu, anh ruột của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn. Trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần hai và ba, ông đều trực tiếp tham gia. Ông còn được giao những nhiệm vụ ngoại giao quan trọng, hỗ trợ quân ta đánh phá quân giặc. Ông thích nghiên cứu Phật pháp và là người thầy hướng dẫn vua Trần Nhân Tông vào cửa Thiền, từ đó đặt nền móng cho sự phát triển Thiền phái Trúc Lâm ở Đại Việt thế kỷ XIII-XIV.

Những quý tộc bán nước

Bên cạnh những nhân tài làm rạng danh nước nhà, thời nào cũng có những kẻ vì lợi ích bản thân mà sẵn sàng bán rẻ quốc gia, dân tộc.

Trần Di Ái, chú vua Trần Thái Tông, được cử sang chầu nhà Nguyên. Sau đó, ông nghe theo lời dụ hoặc của vua Nguyên khi phong cho ông làm An Nam quốc vương và được 1000 quân tháp tùng quay về nước để chiếm ngôi vua nhà Trần. Khi về đến biên giới thì bị quân Trần đánh cho tan tác. Thương tình cốt nhục, nhà vua tha tội cho Trần Di Ái, nhưng bị bắt làm lính hầu ở phủ Thiên Trường.

Trần Kiện, con trai Tĩnh Quốc Vương Trần Quốc Khang, vốn là người tài giỏi, được triều đình tin tưởng, thay cha làm Tĩnh Hải quân Tiết Độ sứ và được Thượng tướng Trần Quang Khải gả con gái cho. Tuy thế, vào năm 1284, khi Trần Kiện cầm quân chặn giặc Nguyên ở Thanh Hóa, ông sợ hãi trước thế giặc mạnh nên đã đem cả một vạn quân đầu hàng giặc, làm cho mặt trận phía Nam có nguy cơ bị vỡ. Vua Trần phải cử Thượng tướng Trần Quang Khải và Trần Nhật Duật đem quân vào cứu ứng. Trần Kiện theo Toa Đô về gặp Thoát Hoan, nhưng khi đến ải Chi Lăng, bị quân ta chặn đánh, Trần Kiện bị bắn chết tại trận.

Chiêu Quốc vương Trần Ích Tắc, là con vua Trần Thái Tông, ông nổi tiếng là người tài hoa, học rộng tài cao, được nhà vua và quan lại hết sức khâm phục. Ông mở học đường để chiêu tập văn sĩ khắp nơi về để học tập, trong đó có những văn nhân nổi tiếng như Mạc Đĩnh Chi, Trương Hán Siêu. Thế nhưng, Trần Ích Tắc lại lầm đường lạc lối. Khi quân Nguyên xâm lược nước ta (1285), ông đem cả gia đình đi hàng giặc và được Hốt Tất Liệt phong làm An Nam quốc vương. Sau khi quân Nguyên bị quân ta đánh bại, Trần Ích Tắc phải phiêu bạt theo giặc sang phương Bắc, bị nhà Trần gạch tên ra khỏi dòng họ, cuối cùng chết ở xứ người.

🍀Created by:
👉 Content creators: Huyền Anh, Kha, Bảo Ngọc, Lan Phương,
👉 Translator: Lenchiquito, Nam Nhậtt
👉 Artist: Moji, 160,93

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *